|
“İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmelik” 15 Ağustos 2009 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Söz konusu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ ise 9 Aralık 2009 tarih ve 27427 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Tebliğ uygulayıcıların soru işaretlerini gidermiyor
Tebliğ ile işyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin kuruluş ve işleyişi, ortak sağlık ve güvenlik birimleri ve eğitim kurumlarının yetkilendirilmeleri için başvuru usulleri ve istenilen belgeler, belgelendirme ve çalışma esaslarına dair alınacak tedbir ve uygulamalar düzenlenmektedir. Fakat söz konusu Tebliğ de uygulayıcıların soru işaretlerini gidermeye yeterli olmamıştır.
Tebliğe göre, Yönetmeliğin yayımından önce işyeri sağlık birimleri bulunan işverenler, bu birimlerini işyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB) olarak düzenleyecekler. Bu birimlerde; 50 ve daha fazla işçi çalıştırılan bütün işyerlerinde en az bir işyeri hekimi, sanayiden sayılan işlerin yapıldığı işyerlerinde ise en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilecek.
Bilindiği üzere, Yönetmeliğin 57. maddesinde belirtilen Bakanlık temsilcileri, işçi ve işveren konfederasyonları ile TTB ve TMMOB temsilcilerinden oluşan Tehlike Sınıfı Belirleme Komisyonu toplantıları neticesinde hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Tehlike Sınıfları Listesi Tebliği, 25 Kasım 2009 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Söz konusu Tebliğ ile işyerleri, az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç grup olarak tasnif edilmiştir. Genel olarak eski düzenlemedeki I., II. ve III. risk grubundaki işler Tebliğde “Az Tehlikeli İşler” olarak; IV. risk grubundaki işler “Tehlikeli İşler” ve V. risk grubundaki işler ise “Çok Tehlikeli İşler” olarak düzenleniyor.
Tehlike sınıfları İSGB için belirleyici
Tebliğde, az tehlikeli sınıfta yer alan ve 1000 ve daha fazla işçi çalıştıran, tehlikeli sınıfta yer alan ve 750 ve daha fazla işçi çalıştıran ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 500 ve daha fazla işçi çalıştıran işverenlerin, işyerlerinde İSGB kurmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir. Bu işyerlerinde işyeri hekimi ve sanayiden sayılan işlerde ise iş güvenliği uzmanı tam gün çalıştırılacaktır.
Tehlike sınıfına göre, belirtilen sayıların altında işçi çalıştıran işverenler ise iş sağlığı ve güvenliği hizmetinin tamamını dışarıdan aldığı takdirde işyerlerinde bir ilkyardım ve acil müdahale odası ve bir ilkyardımcı bulunduracaktır. Bu işyerlerinde ayrıca Yönetmelikte öngörülen bina ve donanım şartı ise aranmayacaktır.
Tebliğin, 4. maddesinde, “Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan işyerlerinde, işyerinde koruyucu sağlık hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak üzere işverence hekim dışındaki diğer sağlık personeli görevlendirilebilecekleri” belirtilmektedir. Maddede kullanılan “görevlendirebilecekleri” ifadesinden, böyle bir zorunluluğun olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak görevlendirilecek personelin niteliği ile ilgili olarak Bakanlık yetkilileri bunların iş hijyenisti, ergonomi uzmanı ve benzeri unvana sahip kişiler olabileceğini açıklamaktadır.
Alt işveren masraflara katılarak İSGB’den yararlanabilecek
İş Kanunu’nun konuyla ilgili 81. maddesinde, bahsi geçen Yönetmelik’te ve Tebliğ’de, işyerinde alt işveren işçilerinin bulunması halinde İSGB’ye ilişkin yükümlülüklerin belirlenmesiyle ilgili herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Ne var ki Tebliğin 4. maddesinin 6 no’lu bendinde yer alan iki örnekle, alt işveren yükümlülüklerine yönelik açıklamalar getirilmiştir. Tebliğ’de yer verilen bu örneklerin, diğer maddelerden farksız olarak uygulanmak zorunda olması, mevzuat yapımında izlenen usul açısından doğru değildir.
Bir işyerinde kurulan İSGB’nin bir başka işyerine de hizmet vermesi istendiği takdirde, söz konusu İSGB, Yönetmeliğin 9. maddesinde düzenlenen OSGB’nin yetkilendirme işlemlerine tabi olacaktır. Ancak, işyerindeki İSGB’nin alt işverenin işçilerine hizmet vermesi halinde, böyle bir şart aranmayacak, sadece işyerinde görevli hekim ve iş güvenliği uzmanının çalışma süreleri alt işveren işçileri de dikkate alınarak hesaplanacaktır.
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının çalışma süreleri, Yönetmelikte düzenlendiğinden, bu hususa ilişkin Tebliğ’de yeni bir düzenleme yer almamaktadır. Tebliğ’de sadece çalışma sürelerinin hesaplanmasına ilişkin örnekler bulunmaktadır.
OSGB ile iş sağlığı ve güvenliği hizmeti dışarıdan alınabilecek
OSGB Yönetmelikte, “bir veya birden fazla işyerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini vermek üzere işyeri dışında kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan ve Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları ve özel hukuk tüzel kişileri” olarak tanımlanmıştır. Her ne kadar OSGB’nin tanımında “işyeri dışında kurulan” ibaresine yer verilmişse de, Tebliğ’deki, “bir işyerinde kurulan İSGB bir başka işyerine de hizmet vermek istediği takdirde aynı Yönetmeliğin 9. maddesinde düzenlenen OSGB yetkilendirme işlemlerine tabidir.” hükmüyle, İSGB ve OSGB arasında kalmış bir oluşumdan bahsedildiğini söylemek yanlış olmayacaktır.
Tebliğin 5. maddesinde, OSGB’nin kurucularından birinin veya yöneticisinin işyeri hekimi veya (A) sınıfı iş güvenliği uzmanı olmasının zorunlu olduğu ve OSGB kurma talebinde bulunurken işyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı belgelerini ibraz etmelerinin gerektiği belirtilmiştir.
Aynı zamanda OSGB’lerde, hizmet verilen işyerlerinin tehlike sınıfı ve işçi sayısı dikkate alınarak geçerli ve uygun belgeye sahip yeterli sayıda işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının istihdam edileceği belirtilmektedir. Tebliğ’de, bir işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkinliğini ve sürekliliğini sağlamak amacıyla OSGB tarafından sunulan hizmetlerin aynı işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı tarafından verilmesinin esas olduğu belirtilmiştir.
Tebliğe göre, yetkilendirilen bir OSGB, verdiği hizmetleri bir başka OSGB’ye devredemeyecektir. OSGB’nin faaliyetine son vermesi veya yetkisinin iptal edilmesi durumunda ise işyerine ve işçilerine ait bütün bilgi ve belgeler işverene iade edilecektir. Tehlike sınıfı ve işçi sayısına göre İSGB kurmakla yükümlü işyerleri OSGB’lerle hizmet sözleşmesi yapamayacaktır. Ancak Bakanlıkça yetkilendirilmiş OSGB’lerin, bu işyerlerinde İSGB kurarak, alt işveren olarak hizmet verebilecekleri öngörülmüştür. OSGB tarafından kurulan İSGB’de, işyeri hekimliği ve iş güvenliği hizmetlerinin devamlı olarak aynı işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı tarafından verilmesinden, hizmeti alan ve bu hizmeti verenler birlikte sorumlu olacaklardır.
İSGB ve OSGB’ler yıllık rapor hazırlayacak
Tebliğ’de İSGB ile OSGB’nin her yıl hazırlanan yıllık değerlendirme raporlarını en geç takip eden yılın Şubat ayının sonuna kadar İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ne yazılı olarak ve elektronik ortamda iletileceği belirtilmiştir. İSGB ve OSGB’de görev yapacak işyeri hekimleri için işyeri hekimliği sözleşmesinin, iş güvenliği uzmanları için ise iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesinin İSG Genel Müdürlüğü’ne gönderilmesi gerekmektedir.
Tebliğin 12. maddesi gereğince, geçerli işyeri hekimliği belgesine sahip olanlardan, belgenin alındığı tarihten itibaren 7 yılını doldurmuş olan işyeri hekimleri, 15 Ağustos 2010 tarihine kadar yenileme eğitimine katılmak şartıyla 7 yıllık vize alabileceklerdir. Yenileme eğitimine katılması gerektiği halde katılmayanların belgeleri 16 Ağustos 2010 tarihinden sonra geçerli kabul edilmeyecektir. Geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesinin alındığı tarihten itibaren 7 yılını doldurmuş olanlar da yenileme eğitimine katılmak şartıyla 7 yıllık vize alabileceklerdir.
MESS Eğitim Vakfı Yetkili Eğitim Kurumu
Bakanlıkça Ocak 2010 tarihi itibariyle MESS Eğitim Vakfı (MEV) işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı eğitimi verme yetkisine sahip kurum olarak belirlendi. MEV’in konu ile ilgili çalışmaları sürmektedir.
MESS Müşavir Avukatı Uygar Bostancı’nın makalesi MESS İşveren gazetesinin Ocak 2010 sayısında yayımlanmıştır.
|
Yönetim Kurulu
